1. Hücresel Yapı: Tüm canlılar yapısal ve işlevsel bakımdan en küçük birim olan hücre veya hücrelerden meydana gelir. Canlılar hücresel organizasyonlarına göre prokaryot ve ökaryot olmak üzere ikiye ayrılır. Bakteriler ve arkeler prokaryot hücre yapısındadır. Prokaryot hücrelerde çekirdek ve mitokondri, golgi gibi zarla çevrili organeller bulunmaz, sadece ribozom bulunur. Bakteri ve arkeler dışındaki tüm canlılar ökaryot hücre yapısındadır. Ökaryot hücrelerde çekirdek ve zarlı organeller bulunur.

2. Özel bir kimyasal dizilime sahip olma: Canlılar, cansızlardan farklı olarak kimyasal bağlarının dizilimini özel bir şekilde düzenlerler. Tüm canlılar nükleik asit (DNA ve RNA) içerir.

3. Belli bir organizasyona sahip olma: Canlıların çeşitli vücut kısımlarının belirli kurallar içinde canlılık etkinliğini devam ettirmelerine organizasyon denir. Çok hücreli organizmalarda yapı ve görevleri benzer olan hücrelerin bir araya gelmesiyle dokular, dokuların bir araya gelmesiyle organlar oluşur. Organlar bir araya gelerek sistemleri, sistemler de organizmayı meydana getirir.

4. İrkilme (Uyarılma): Canlıların iç ve dış ortamda meydana gelen tüm fiziksel ve kimyasal değişikliklere tepki göstermesine uyarılma denir.

5. Hareket: Bir canlının hareketi kas kasılması, sil veya kamçıların hareketi ya da sitoplâzmanın yavaşça akmasıyla sağlanır. Ayrıca bitkilerdeki ışığa yönelim (fototropizm), yer çekimine yönelim (geotropizm) de hareket kavramı içinde değerlendirilir.

6. Metabolizma: Canlı organizmanın hücreleri içinde oluşan ve enzimlerle kontrol edilen kimyasal reaksiyonların tümüdür. Metabolizma; anabolizma (özümleme) ve katabolizma (yadımlama) olmak üzere ikiye ayrılır.

a. Anabolizma: Organizmanın çevresinde bulunan hammaddeleri kendine özgü moleküller haline getirmesidir. Fotosentez, protein sentezi, yağ sentezi, nişasta sentezi anabolik tepkimelerdir.

b. Katabolizma:Organizmada küçük yapı taşları ve enerji elde etmek için büyük moleküllerin küçük moleküllere parçalanmasıdır. Sindirim, oksijenli solunum, oksijensiz solunum reaksiyonları katabolik tepkimelerdir.

7. Boşaltım: Metabolizma atıklarının hücrelerden atılmasına boşaltım denir.

8. Üreme: Canlıların soylarını devam ettirebilmek için yeni bireyler oluşturmasıdır. Eşeyli ve eşeysiz olmak üzere iki çeşit üreme vardır.

9. Büyüme ve Gelişme: Tek hücreli canlılarda büyüme sitoplâzma hacminin, çok hücreli canlılarda ise hücre sayısının ve kütlesinin artması ile olur. Genç bir bireyden yetişkin bir birey meydana gelinceye kadar geçen süreye gelişme denir.

10. Çevreye uyum (Adaptasyon): Canlının belirli bir çevrede yaşama ve üreme şansını artıran kalıtsal özelliklerinin tümüdür.

11. Beslenme: Canlılar enerji ihtiyaçlarını besinlerden karşılarlar. Ototrof canlılar (üreticiler) inorganik maddeleri organik maddelere dönüştürerek kendi besinlerini sentezler. Heterotrof canlılar (tüketiciler) ise inorganik maddeleri organik maddelere dönüştüremezler ve besinlerini dışarıdan hazır alırlar.

12. Enzim Kullanımı: Enzimler canlılardaki biyokimyasal reaksiyonların gerçekleşmesini sağlayan biyolojik katalizör görevi görürler. Canlıların tümünde enzim kullanabilme özelliği bulunur.

 

Örnek:

Amip, öglena ve bakterilerde aşağıdakilerden hangileri ortak olarak bulunur?

Uygun kutuların içine (X) işareti koyunuz.

(  ) Mitokondri        . (  ) Hücre Zarı            . (  ) Enzim
(  ) Ribozom (  ) Golgi (  ) Çekirdek

 

Çözüm:

Amip ve öglena ökaryot, bakteriler ise prokaryot hücre yapısındadır. Prokaryot hücrelerinde çekirdek ve mitokondri, golgi gibi zarla çevrili organeller bulunmaz. Ribozom, hücre zarı ve enzim ise prokaryot ve ökaryot hücrelerde ortak olarak bulunur.

Diğer bağlantılar Biyoloji
Kategoriler : Lise Biyoloji Konu Anlatımları

Etiketler : , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

Kullanıcı Adınız ya da Facebook ile Giriş Yapmak İçin Tıklayınız..