Canlıların Temel Bileşenleri

Canlı hücrelerin moleküler yapısındaki bileşikler organik ya da inorganik olabilir.

Canlıların Temel Bileşenleri

Canlılardaki İnorganik Bileşikler:

  • Tabiatta serbest olarak bulunan küçük moleküllerdir.
  • Canlılar sentezleyemez, doğadan hazır alır.
  • Metabolik faaliyetlerde düzenleyici olarak ve yıpranan dokuların onarılmasından görev alır.
  • Doğrudan enerji elde etmek amacıyla kullanılmaz.
  • Sindirime uğramadan hücre zarından geçebilir.

1. Su:

Canlı vücudunun büyük çoğunluğu sudur. İnsanda hücrelerin %70-90`ı sudur.

Hücre içi metabolik faaliyetlerin gerçekleşmesinde su çok önemli bir role sahiptir. Enzimler yeterli suyun bulundukları ortamda faaliyet gösterebilir. Hücrelerde, bulundukları yere ve işleve göre su miktarı farklılık gösterir.

Su molekülleri, yapılarındaki hidrojen bağları sayesinde birbirlerini çekerek bir arada kalır. Kohezyon olarak adlandırılan bu durum bitki vücudundaki borucuklarda su iletimi sağlar. Sudaki kohezyon kuvvetinin bir etkisi de yüzey gerilimidir. Bazı böceklerin su üzerinde yürümesi yüzey geriliminden kaynaklanır.

Suyun öz ısısı birçok bileşikten yüksektir. Bu özellik sayesinde sudaki sıcaklık değişimleri hızlı olmaz bu sayede kış ve yaz mevsimleri kıyı bölgelerin ılıman olması, deniz, göl ve okyanuslarda yaşam için ortam sıcaklığının dengede kalması ve korunması sağlanır.

Sıcak havalarda terleme olayı ile bir miktar su buharlaşarak kaybedilir. Bu vücut sıcaklığının düzenlenmesini sağlar. Su yoğunlaşma ve buharlaşma ile yaşam ortamlarını ve canlı çeşitliliğini katkıda bulunur.

Su iyi bir çözücü ve taşıyıcı ortamdır. Suda çözülmüş iyonlar hücre içine ya da dışına taşına bilir.

Su metabolizma sonucu ortaya çıkan birçok zararlı atığın seyreltilmesinde ve vücuttan atılamasın da görev alır.

Su, ortam sağlayarak besinlerin sindirimine yardımcı olur.

Su, topraktaki maddelerin çözünmesini sağladığı için bitkilerin ihtiyacı olan maddeleri kökleriyle almasını kolaylaştırır.

2. Asitler, Bazlar ve pH:

Suda çözündüğünde (H+) iyonu veren maddeler asit (OH-) iyonu veren maddeler bazik özelliktedir.

Canlılığın sürdürülmesi için hücrede ya da hücreler arasında sıvılarda H+ ve OH- iyonlarının dengesinin korunması gerekir.

Bir çözeltinin asitlik bazlık derecesi H+ iyonu konsantrasyonun bir ölçümü olan pH denilen birimle beklenir. pH değeri 0 – 14 arasında değişebilir. pH 7 çözeltisinin nötr olduğunu ifade eder. pH 7`den 0`a gidildikçe asitlik artar. 7`den 14`e gidildikçe baziklik artar. Saf su nötrdür.

pH Cetveli Biyoloji Ders Notları

pH değeri organizma için çok önemlidir. Enzim aktivitesine etkilediğinden, biyokimyasal tepkimelerin gerçekleşebilmesi için pH değerinin belirli düzeyde tutulması gerekir. İnsan vücudunun değişik bölümlerinde pH değerleri farklıdır. İnsan kanının pH`sı 7,4`de sahiptir. Bu değer 7`ye düşerse ya da 7,8`in üzerine çıkarsa ölüm meydana gelir.

Toprakta da pH değerleri vardır. Toprağın pH değerine göre toprakta yetişen bitkiler çeşitlilik gösterir.

3. Mineraller ve Tuzlar:

Vücutta yapıya katılan, düzenleyici görev yapan mineraller organizmada az miktarda bulunmalarına rağmen canlılığın sürdürülmesi için gereklidir. Minerallerin büyük çoğunluğu mineral tuzlar şeklindedir.

Asitler ve bazlar tepkimeye girince, asidin H+ iyonu ile bazın OH- iyonu birleşir, bir molekül su ve tuz meydana gelir.

HCl + NaOH —————————> H2O + NaCl

Hidroklorik Asit (asit) + Sodyum Hidroksit (baz) —> Su + Sodyum Klorür (tuz)

Tuzlar vücuttaki metabolik reaksiyonlar için çok önemli olan birçok iyonun kaynağıdır. Esasında mineral isimlendirilen inorganik besleyicilerin çoğu da tuzdur.

Kalsiyum (Ca): kemik ve dişlerin yapısına katılır. Kanın pıhtılaşmasında kas kasılmasında ve sinir hücrelerinin çalışmasında, hücreler arası iletişimde görev alır.

Fosfor (P): Kemik ve diş oluşumunu, asit – baz dengesini, nükleotit sentezini düzenler.

Demir (Fe): Hemoglobin yapısında bulunur bağışıklık sistemini denetler.

Potasyum (K): Asit- baz dengesini, vücutta su dengesini ve sinir hücrelerinin çalışmasını düzenler.

Sodyum (Na): Kalp ritminin düzenlenmesi, kas kasılması, sinir hücrelerinde iletim sağlanması ve enzimlerin çalışmasında görev alır.

Klor (Cl): Mide asidinin üretiminde, hormonların çalışmasında, ozmotik dengenin sağlanmasında etkilidir.

İyot (I): Tiroksin hormonu yapısında bulunur.

Canlılardaki Organik Bileşikler konulu ders anlatımına ulaşmak için tıklayınız

Diğer bağlantılar Biyoloji
Kategoriler : Lise Biyoloji Konu Anlatımları

Etiketler : , , , , ,

Kullanıcı Adınız ya da Facebook ile Giriş Yapmak İçin Tıklayınız..