Bitkilerde Büyüme

Bitkilerde büyüme olayı; hücre çoğalması, hücre büyümesi, hücre farklılaşması, dokuların şekillenmesi ve organların şekillenmesi evreleriyle gerçekleşir. Bitkilerin büyümesi genler tarafından kontrol edilir. Ancak buna ortamın çeşitli faktörleriyle beraber hormonal faktörler de etki eder.

Bitki Büyümesinde Etkili Olan Çevresel Faktörler

Bitkiler çeşitli çevre faktörlerinin bulunduğu ortamda büyür ve gelişirler. Bunların en önemlileri ışık, sıcaklık, su, atmosfer nemi, rüzgar, toprak, atmosferdeki gazlar ve yer çekimidir.

Işık: Bitkilerde fotosentez, klorofil sentezi, stomaların açılması terleme gibi fizyolojik olaylarda rol oynar. Bazı bitkiler en iyi büyüme ve gelişmeyi tam güneş ışığında yaparken bazıları düşük ışık şiddetinde yaparlar.

Sıcaklık: Bitkilerde gerçekleşen çimlenme, yaprak oluşturma, meyve verme, çiçek açma gibi olaylar ise sıcaklık arasında yakın bir ilişki vardır. Bitki yaşamı için en uygun sıcaklık derecesine optimum sıcaklık denir. Hiçbir bitki türü maksimumdan daha yüksek, minimumdan daha düşük sıcaklıklarda yaşamını sürdüremez.

Su: Bitkilerde su; maddelerin iletiminde rol oynama, metabolik faaliyetlerde eritici olarak görev yapma, turgor basıncıyla desteklik sağlama, sıcaklığı düzenleme gibi işlevler görür. Bitkiler ihtiyaç duydukları mineralleri suda erimiş olarak alırlar. Su, fotosentez için de gerekli bir maddedir.

Atmosfer Nemi: Havadaki nem oranının azalması bitkinin terleme hızını arttırır. Hava neminin azalması sonucu hücrelerin turgor basıncı azalır ve buna sıcaklığın eklenmesiyle de uzun süreli bir pörsüme ortaya çıkabilir.

Rüzgar: Rüzgarın bitkilere olan etkisi fizyolojik ve mekanik olabilir. Fizyolojik etki terleme üzerinedir. Rüzgar terleme hızında artışa yol açar. Rüzgar,sallanmaya neden olduğu için mekanik olarak da etki yapar. Fırtına halinde esen rüzgar bitkiye zarar verebilir.

Rüzgar, polenlerin ve meyvelerin taşınmasında rol oynayarak birçok bitkiye yarar sağlamaktadır.

Toprak: Bitkinin büyüme ve gelişmesinde toprağın yapısı, PH derecesi, içerdiği maddeler büyük önem taşır. Bitkiler, iyi havalanmış topraklarda daha fazla büyürler.

Atmosferdeki Gazlar: Bitkinin yaşadığı ortamda; oksijen, karbondioksit, azot, su buharı gibi atmosfer gazlarının oranı artar ya da azalırsa bitkinin büyüme ve gelişmesi olumsuz şekilde etkilenir.

Yer Çekimi: Bitkinin büyümesinde hızlandırıcı etkiye sahip bir faktördür.

Bitki Büyümesinde Hormonların Etkisi

Bitkiler, kök ve gövde uçları, meyveler ve genç yapraklarda belirli kimyasal bileşikler üretirler. Bu kimyasal bileşikler vücudun diğer bir kısmına iletilerek orada büyüme ve başka fizyolojik olayları kontrol ederler. Bitkide değişik kısımların koordineli bir şekilde çalışmasını sağlayan bu kimyasal habercilere hormonlar denir.

Bitki hormonların en önemlileri oksinler, sitokininler, giberellinler, etilen, absisik asittir.

Oksinler: Özellikle büyüme bölgesinde (sürgün ucunda) üretilir ve aşağı doğru taşınarak hücre uzama bölgesinde hücrelerin büyümesini uyarır. Bitkinin ışığa doğru büyümesi (fototropizma) olayından sorumludur. Meyve gelişmesi, yaprak dökümünün engellenmesi, iletim dokusunun farklılaşması üzerinde etkilidir. Doku kültüründen yeni bitkilerin oluşmasında önemli rol oynar. Oksin ayrıca kesik gövdelerde saçak kök oluşumunu uyarır. Sentetik olarak üretilen bazı oksin çeşitleri yabani otları öldürmek için kullanılır.

Sitokininler: Köklerde üretilir ve ksilem yoluyla etkili olacağı yerlere (hedef hücrelere) taşınır. Sürgün ve kök meristemlerinde hücre bölünmesini uyarır. Yanal tomurcuk büyümesini hızlandırır. Yaprakların yaşlanmasını geciktirici etkiye sahiptir. Hücre döngüsünün düzenlenmesinde görev yapar.

Giberellinler: Apikal (uç) tomurcuklar, kökler, genç yapraklar ve bitki embriyolarında üretilir. Gövdelerde hücre bölünmesi ve hücre uzamasını uyarır. Yapraklarda büyümeyi teşvik eder. Tohum çimlenmesini uyarır. Bazı bitkilerde çiçeklenmeye etki eder. Başta üzüm olmak üzere bazı meyvelerin büyümesini sağlamak amacıyla giberellin hormonu kullanılmaktadır.

Etilen: Yüksek bitkilerin hemen hemen tüm organları etilen üretmekle beraber en fazla etileni yaşlı dokular, olgunlaşan meyveler ve gövdelerin nodyumları üretir. Etilen, gaz formunda bir hormondur. Bitkiler bu hormonu patojen saldırısı, kuraklık, su baskını gibi streslere yanıt vermek amacıyla üretir. Etilen, ayrıca meyvelerin olgunlaşmasını artırır. Yaprakların ve çiçeklerin yaşlanmasında etkilidir.

Absisik Asit: Yapraklar, gövdeler, kökler ve yeşil meyveler absisik asitin üretildiği yerlerdir. Bu hormon, tohum ve tomurcuklarda uyku halini artırır. Uygun olmayan büyüme koşullarında tohumların erken çimlenmesini engeller.

 

Bitkilerde Beslenme, Besin Tuzlarının Önemi ve Eksiklik Belirtileri adlı konumuza buradan ulaşabilirsiniz..

Bitkilerde Hareket, Nasti, Tropizma Hareketleri ve Fotoperiyodizm adlı konumuza buradan ulaşabilirsiniz..

Diğer bağlantılar Biyoloji
Kategoriler : Lise Biyoloji Konu Anlatımları

Etiketler : , , , , , , , , , , , , , , ,

Kullanıcı Adınız ya da Facebook ile Giriş Yapmak İçin Tıklayınız..

Biyoloji Ders ve Konu Arama

Kategoriler